Ένας ενήλικας έχει 32 μόνιμα δόντια, μαζί με τους τέσσερις φρονιμίτες. Τα παιδιά έχουν 20 νεογιλά δόντια, που αρχίζουν να πέφτουν γύρω στα έξι χρόνια και αντικαθίστανται σταδιακά από τα μόνιμα.
Τα 32 μόνιμα δόντια
Σε κάθε γνάθο υπάρχουν 16 δόντια, μοιρασμένα συμμετρικά δεξιά και αριστερά:
- 8 κοπτήρες: τα μπροστινά δόντια, που κόβουν την τροφή.
- 4 κυνόδοντες: τα μυτερά δόντια δίπλα στους κοπτήρες, που σχίζουν την τροφή.
- 8 προγόμφιοι: βρίσκονται πίσω από τους κυνόδοντες και συνθλίβουν την τροφή.
- 12 γομφίοι: οι τραπεζίτες, που αλέθουν την τροφή. Οι τέσσερις τελευταίοι είναι οι φρονιμίτες.
Τα 20 νεογιλά δόντια
- 8 κοπτήρες
- 4 κυνόδοντες
- 8 γομφίοι
Τα παιδιά δεν έχουν προγόμφιους. Το πρώτο δόντι εμφανίζεται συνήθως γύρω στους έξι μήνες και η νεογιλή οδοντοφυΐα ολοκληρώνεται κοντά στα τρία χρόνια.
Πότε αλλάζουν τα δόντια
- Γύρω στα 6 χρόνια: βγαίνουν οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι και αρχίζουν να πέφτουν οι κάτω κοπτήρες.
- Από 6 έως 12 χρόνια: αντικαθίστανται σταδιακά όλα τα νεογιλά.
- Γύρω στα 12–13 χρόνια: ανατέλλουν οι δεύτεροι γομφίοι. Το παιδί έχει πλέον 28 μόνιμα δόντια.
- Από 17 έως 25 χρόνια: βγαίνουν οι φρονιμίτες, αν βγουν.
Γιατί κάποιοι έχουν λιγότερα από 32
- Οι φρονιμίτες συχνά δεν ανατέλλουν ποτέ ή μένουν έγκλειστοι μέσα στο οστό.
- Πολλοί τους αφαιρούν, επειδή δεν χωρούν ή προκαλούν φλεγμονές.
- Ορισμένοι άνθρωποι γεννιούνται χωρίς κάποια δόντια, συνήθως φρονιμίτες.
Γι’ αυτό πολλοί ενήλικες έχουν 28 δόντια, κάτι απολύτως φυσιολογικό. Σπανιότερα εμφανίζονται και επιπλέον, υπεράριθμα δόντια.
Από τι αποτελείται ένα δόντι
- Αδαμαντίνη: το εξωτερικό στρώμα και ο σκληρότερος ιστός του σώματος.
- Οδοντίνη: το στρώμα κάτω από την αδαμαντίνη.
- Πολφός: το εσωτερικό, με νεύρα και αγγεία.
- Ρίζα: το τμήμα που στηρίζει το δόντι στο οστό της γνάθου.
Συχνές ερωτήσεις
Ξαναβγαίνει μόνιμο δόντι αν χαθεί;
Όχι. Ο άνθρωπος έχει μόνο δύο σειρές δοντιών, τα νεογιλά και τα μόνιμα.
Πρέπει να φροντίζω τα νεογιλά, αφού θα πέσουν;
Ναι. Κρατούν τον χώρο για τα μόνιμα και η τερηδόνα τους μπορεί να επηρεάσει τα δόντια που ακολουθούν.
Κάθε πότε χρειάζεται έλεγχος;
Οι οδοντίατροι συνιστούν συνήθως έλεγχο μία ή δύο φορές τον χρόνο.